ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ ИНЖЕНЕРЛІК АКАДЕМИЯСЫНДА ГЕОЛОГИЯ МЕН ГЕОФИЗИКАДАҒЫ ЕСЕПТЕУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ БОЙЫНША ҒЫЛЫМИ ВЕБИНАР ӨТКІЗІЛДІ
2025 жылғы 4 сәуірде Қазақстан Республикасы Ұлттық инженерлік академиясында (ҚР ҰИА) «Геология мен геофизикадағы есептеу-ақпараттық технологиялар» тақырыбында ғылыми вебинар өтті. Іс-шара гибридті форматта — офлайн және онлайн режимдерде ұйымдастырылды. Вебинарға Қазақстан, Украина және АҚШ елдерінен геологиялық және геофизикалық зерттеулерді цифрландыру саласында белсенді жұмыс істейтін жетекші ғалымдар мен мамандар қатысты.
Вебинар модераторлары ретінде ҚР ҰИА Президенті, академик Б.Т. Жұмағұлов және ф.-м.ғ.д., профессор, ҚР ҰИА академигі Н.М. Темірбеков сөз сөйледі.
Вебинар қатысушыларына кіріспе сөзбен ҚР ҰИА Президенті, академик Б.Т. Жұмағұлов үн қатты. Ол қатысушыларды жылы қарсы алып, геология және геофизика ғылымдары саласына есептеу және ақпараттық технологияларды енгізудің маңыздылығын атап өтті. Экономиканың қарқынды цифрлық трансформациясы жағдайында геонаукаларда интеллектуалды жүйелер мен математикалық әдістерді қолдану ғылыми-техникалық прогрестің басым бағытына айналып отырғанын жеткізді. Президент вебинар озық тәжірибе алмасуға және халықаралық ғылыми ынтымақтастықты нығайтуға арналған тиімді алаң болатынына сенім білдірді.
Бүгінгі вебинар геология мен геофизикадағы есептеу-ақпараттық технологиялардың рөліне, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен құрылған және дамып жатқан Қазақстан Республикасының Ұлттық геологиялық қызметіне арналды. Мемлекет басшысы 2021 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында тиімді Ұлттық геологиялық қызметті қалыптастырудың маңыздылығын атап өткен болатын.
Бұл бастаманың негізгі мақсаты — инвесторлардың сапалы геологиялық ақпаратқа кең қолжетімділігін қамтамасыз ету, сондай-ақ елімізде геологиялық барлау жұмыстарын дамытуға және жер қойнауын кешенді зерттеуге жаңа серпін беру.
Осы тапсырманы жүзеге асыру аясында геология саласын реформалау бойынша елеулі жұмыстар атқарылды. Атап айтқанда, «Қазгеоинформ» геологиялық ақпарат республикалық орталығы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі жарғылық капиталында мемлекеттің 100% қатысуымен «Қазақстан Республикасының Ұлттық геологиялық қызметі» акционерлік қоғамына қайта құрылды.
Саланың инвестициялық тартымдылығын арттыру мақсатында геологиялық деректерді цифрландыру бойынша жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Ұлттық геологиялық қызмет архивтерде сақталған бастапқы геологиялық ақпаратты сканерлеу және цифрландырумен айналысады. Бұл Қазақстан Республикасының минералдық ресурстарының Ұлттық деректер банкін құру үшін қажет, ол инвесторларды сенімді әрі толық геолого-геофизикалық деректерге қолжетімділікпен қамтамасыз етеді.
ҚР ҰИА-да бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру аясында мына тақырып бойынша жоба іске асырылуда: «Жасанды интеллект пен Жерді қашықтан зондтау әдістерін қолдана отырып, «Minerals.gov.kz» жер қойнауын пайдаланушылардың бірыңғай платформасының деректерін талдау негізінде рудалық перспективасы жоғары аумақтарды айқындаудың болжамдық-іздестіру технологияларын әзірлеу».
Жобаның негізгі мақсаты — «Minerals.gov.kz» жер қойнауын пайдаланушылардың бірыңғай платформасында қамтылған деректерді талдау негізінде математикалық геофизика мен геохимия әдістерін, жасанды интеллект пен Жерді қашықтан зондтау әдістерін қолдана отырып, рудалық перспективасы жоғары аумақтарды айқындауға арналған болжамдық-іздестіру технологияларын әзірлеу.
Жоба пайдалы қазбалардың әлеуетті кен орындары бар учаскелерді тиімді анықтауға мүмкіндік беретін жүйе құруға бағытталған, бұл олардың рудалылығын және игеру перспективаларын дәлірек бағалауға жағдай жасайды.
Бүгін біз осы вебинарда заманауи есептеу-ақпараттық технологияларды және олардың геология мен геофизикадағы қолданылуын талқылау үшін жиналдық. Геологиялық барлауға озық шешімдерді енгізуге және саланың дамуына ықпал ететін зерттеулері мен әзірлемелері бар отандық және шетелдік жетекші ғалымдарды көруге қуаныштымыз.
Сөзінің соңында Б.Т. Жұмағұлов вебинар қатысушыларына ғылыми және практикалық қызметте табыс, нәтижелі зерттеулер, сондай-ақ цифрлық геотехнологиялар саласында жаңа жетістіктер тіледі.
БАЯНДАМАЛАР МЕН НЕГІЗГІ ИДЕЯЛАР
Н.М. Темірбеков – ЖИ қолдану арқылы кен орындарын іздеу әдістері
Баяндамада геологиялық барлауда жасанды интеллектті қолдану саласындағы 15 жылдан астам ғылыми жұмыс көрініс тапты. Сейсмикалық, гравиметриялық және электромагниттік деректер негізінде цифрлық модельдер құру мысалдары ұсынылды. Сонымен қатар магнитотеллурикалық зондтау (МТЗ) кері есептері және потенциалдық өрістерді жалғастыру әдістері қарастырылды — бұлар геофизикалық аномалияларды интерпретациялаудағы негізгі құралдар.
О.Д. Гавриленко – Шығыс Қазақстанның минерагендік модельдеуі
Баяндама тарихи геологиялық деректерді қашықтан зондтаудың заманауи нәтижелерімен біріктіруге арналды. Landsat 8 ғарыштық суреттері, терең оқыту, сегментация және жіктеу әдістері рудалылық құрылымдарды анықтау үшін қолданылды. Ұсынылған тәсілдер сирек және полиметалл кендерінің таралу орындарын болжауда тиімділігін көрсетті.
М.А. Ольшанский және Н.Е. Горфинкель (Хьюстон университеті, АҚШ)
Баяндама: «Геофизикадағы Tensor ROMs және цифрлық егіздер (Digital Twins)»
Ғалымдар қабаттық ағындарды модельдеу және бұрғылау операцияларын цифрлық егіздер негізінде басқару технологияларын ұсынды. Мұнай-газ секторындағы тиімділік пен қауіпсіздікті арттыратын өндірістік сценарийлерді имитациялау әдістері талқыланды.
Ю.В. Крак және О.Б. Стеля (Киев ұлттық университеті, В.М. Глушков атындағы кибернетика институты)
Баяндама: Жерасты суларының фильтрациясын математикалық модельдеу
Авторлар сұйық қалдық сақтау орындарынан ластанудың таралуын сипаттайтын екіөлшемді сандық модель ұсынды. Деректер базасы интерфейсінің элементтері, гидрогеологиялық есептеулер және нәтижелерді визуализациялау көрсетілді; бұл ретте қаныққан және қанықпаған аймақтар да ескерілді.
А.Н. және И.Н. Бубняк (Львов политехника ұлттық университеті)
Баяндама: Цифрлық дәуірде геологиялық карталарды цифрландыру
Қағаз тасымалдағыштардан цифрлық форматқа көшудің кезеңдері жан-жақты қарастырылды — сканерлеу мен геобайланыстырудан бастап векторлық карталар мен метадеректерді жасауға дейін. Далалық жұмыстарды қолдау үшін ГНСС, дрондар және мобильді ГАЖ-қосымшаларды қолдануға ерекше назар аударылды.
Д.Ш. Ахмедов – Мыс оруденуін болжаудағы жасанды интеллект
Жезқазған өңірінің геохимиялық деректері бойынша оқытылған көпқабатты персептрон моделі ұсынылды. Нәтижелер болжаудың жоғары дәлдігін көрсетті, бұл далалық жұмыстарды азайтуға және параллель есептеулерді қолдану арқылы тәсілді тиімді масштабтауға мүмкіндік береді.
В.Л. Лось – Цифрлық технологиялар және оруденуді сандық болжау
Баяндама ELAN бағдарламалық кешеніне арналды — геохимиялық деректерді көпмодельді талдауға арналған құрал. Автор рудалық денелер тығыздығы бойынша болжам карталарының мысалдарын көрсетіп, геологиялық архивтерді цифрландырудың маңыздылығын атап өтті.
Вебинар озық тәжірибе алмасуға және халықаралық ғылыми ынтымақтастықты нығайтуға арналған тиімді алаң болады деп сенемін
академик Б.Т. Жұмағұлов
ұқсас жазбалар
ҒЫЛЫМИ ВЕБИНАР ТУРАЛЫ ЖАҢАЛЫҚТАР
